Szczytna, stan. 6.

Szczytna, stan.6.

szkieletW latach 2005–2011 Fun­dacja Rze­szow­skiego Ośrodka Arche­olo­gicz­nego pro­wa­dziła na zle­cenie Gene­ralnej Dyrekcji Dróg Kra­jo­wych i Auto­strad badania wyko­pa­li­skowe na sta­no­wi­skach zagro­żo­nych znisz­cze­niem przez pla­no­wane i reali­zo­wane iwe­stycje dro­gowe (auto­stradę A4, drogę eks­pre­sową S 19, obwod­nice miast). Ogółem prze­ba­dano 83 sta­no­wiska na łącznej powierzchni ponad 140 hek­tarów. Nigdy przedtem na obszarze południowo-wschodniej Polski (woje­wództwa pod­kar­pac­kiego) tak dużych prac arche­olo­gicz­nych nie pro­wa­dzono. Wyma­gały one zaan­ga­żo­wania ogrom­nego wysiłku arche­ologów, którzy przy­wró­cili nauce tysiące obiektów i zabytków ruchomych.

Wiele odkryć oka­zało się na tyle waż­nych i spek­ta­ku­lar­nych, że posta­no­wiono je jak naj­szyb­ciej (badania na nie­któ­rych sta­no­wi­skach zakoń­czono w ciągu ostat­nich mie­sięcy) udo­stępnić sze­ro­kiej publicz­nosći w formie wystawy. Po raz pierwszy pre­zen­tuje ona wybór naj­cie­kaw­szych zabytków od star­szej epoki kamienia (pale­olit) aż do czasów nowo­żyt­nych. Jed­no­cze­śnie, zwraca uwagę na wiele zagad­nień i pro­glemów, któ­rych wcze­śniej nie znano. Znaj­dziemy tutaj np. zabytków z grobów z końca neo­litu i wcze­snej epoki brązu, ze słynnym już grobem "księcia" ze Szczytnej, czy też pre­zen­tację jedynej w tej części Polski, neo­li­tycznej, gro­bowej kon­strukcji mega­li­tycznej ze Sko­ło­szowa. Uwagę zwra­cają też bogato wypo­sa­żone groby z innych okresów — wcze­snej epoki żelaza (Dobko­wice), okresu rzym­skiego (Zamie­chów), czy wcze­snego średnio­wiecza (Boratyn). Inną grupą zabytków są zna­le­ziska osa­dowe, które istotnie wzbo­ga­cają naszą wiedzę w zakresie zago­spo­da­ro­wania prze­strzeni zamiesz­ki­wanej przez czło­wieka w odle­głej prze­szłości (np. wcze­sno­śre­dnio­wieczna wieś z Żyra­kowa). W tej grupie z pew­no­ścią należy rów­nież wymienić pre­zen­to­wane na wystawie studnie drew­niane, w tym jedną z naj­star­szych z Ter­liczki, a także cera­mikę i liczne przed­mioty codzien­nego użytku.