Dr Leszek Gardeła

Dr Leszek Gardeła

DANE KONTAKTOWE:

Instytut Archeologii Uniwersytet Rzeszowski

Ul. Moniuszki 10, 35-015 Rzeszów

Zakład Archeologii Średniowiecza

Numer pokoju: 10

Dyżur: środa, czwartek (I i II tydzień)

Telefon: 17 872 15 87

E-mail: leszekgardela@archeologia.rzeszow.pl

Strona www :http://rzeszow.academia.edu/LeszekGardela

ŻYCIORYS NAUKOWY:

Leszek Gardeła (ur. 26.08.1984) ukończył studia magisterskie w dziedzinie archeologii w Instytucie Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2003-2008). W 2007-2008 roku był stypendystą programu Erasmus na Uniwersytecie w Oslo w Norwegii (Centre for Viking and Medieval Studies), gdzie studiował archeologię, runologię i filologię nordycką. W 2008 roku rozpoczął studia doktoranckie w Departamencie Archeologii na Uniwersytecie w Aberdeen w Szkocji pod kierunkiem Prof. dra Neila Price’a oraz dra Petera Jordana. Pracę doktorską pt. „Entangled Worlds. Archaeologies of Ambivalence in the Viking Age” obronił w maju2012 roku (recenzenci: Prof. dr Andrew Reynolds oraz Prof. dr Stefan Brink).

W latach 2013-2014 dr Gardeła był jednym z kierowników interdyscyplinarnego projektu „Languages, Myths and Finds: Translating Norse and Viking Cultures for the 21st Century” finansowanego przez AHRC (Arts and Humanities Research Council, Wielka Brytania). Projekt ten realizowany był w ścisłej współpracy z badaczami z University of Nottingham, Oxford University, Cambridge University i towarzyszył wystawie „Vikings: Life and Legend” w British Museum. W ramach tego projektu dr Leszek Gardeła badał i propagował dziedzictwo wikingów na Wyspie Man (Morze Irlandzkie). Jego rezultatemjest wydanie cyklu pięciu publikacji popularno-naukowych dotyczących kultury wikingów w Wielkiej Brytanii i Irlandii (www.languagesmythsfinds.ac.uk).

W 2014 roku dr Leszek Gardeła realizował grant podoktorski finansowany przez Niemiecką Centralę Wymiany Akademickiej (DAAD – Deutscher Akademischer Austauschdienst) i przez 4 miesiące pracował na Uniwersytecie w Bonn, gdzie tworzył internetową bazę danych zawierającą zabytki związane z wierzeniami pogańskich Skandynawów. Baza ta funkcjonuje w ramach międzynarodowego projektu „Pre-Christian Religions of the North”, w który zaangażowani są wiodący badacze epoki wikingów z całej Europy, Australii i USA.

Dr Leszek Gardeła jest obecnie adiunktem w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, gdzie realizuje projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki pt. „Zła śmierć we wczesnym średniowieczu. Pochówki atypowe z ziem polskich w perspektywie porównawczej”. Ponadto pełni on także honorową funkcję Research Fellow w Snorrastofa: Medieval and Cultural Centre w Reykholt na Islandii.

Dr Leszek Gardeła jest autorem ponad sześćdziesięciu artykułów naukowych wydanych w Polsce i za granicą (m.in. w Anglii, Austrii, Danii, Finlandii, Islandii, Norwegii, Szwecji oraz USA), autorem monografii „Scandinavian Amulets in Viking Age Poland” oraz współredaktorem sześciu książek, a także współtwórcą audiobooka „Jómsvikinga saga”. Uczestniczył w licznych konferencjach międzynarodowych i wielokrotnie wygłaszał wykłady gościnne w Niemczech, Norwegii, Polsce oraz Wielkiej Brytanii. Od 2011 roku jest współorganizatorem „Międzynarodowych Spotkań Interdyscyplinarnych – Motywy Przez Wieki” w Muzeum Zachodniokaszubskim w Bytowie i redaktorem serii wydawniczych „Motywy Przez Wieki” oraz „Languages Myths and Finds”. Członek licznych stowarzyszeń archeologicznych i antropologicznych (m.in. w Anglii, Danii, Norwegii, Polsce i USA).

W uznaniu za jego dotychczasową działalność i aktywność badawczą, w 2015 roku Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała dr Leszkowi Gardeła stypendium Start dla najzdolniejszych młodych naukowców.

ZAINTERESOWANIA BADAWCZE:

Główne zainteresowania naukowe dra Gardeły dotyczą okresu wczesnego średniowiecza w Europie Północnej i Środkowej. W swoich badaniach szczególną uwagę poświęca tematyce dawnych wierzeń, magii, symboliki oraz różnorodnym praktykom funeralnym w świecie wikingów i Słowian. Obecnie pracuje on również nad cyklem artykułów poświęconych obecności Skandynawów we wczesnośredniowiecznej Polsce, skupiając się szczególnie na kwestiach związanych z praktykami pogrzebowymi, symboliką i recepcją wikingów w polskiej nauce, sztuce oraz kulturze popularnej.

SPECJALIZACJE:

Kultury i regiony: Wikingowie i epoka wikingów; Słowianie we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich; Anglosasi; prahistoria Polski i Europy Północnej i Środkowej.

Tematy: Archeologia i antropologia religii, wierzeń i rytuałów; archeologia mentalności; archeologia szamanizmu; symbolika pradziejowa; archeologia śmierci; archeologia pochówków atypowych; archeologia wojny; archeologia ciała i cielesności; archeologia prawa i dawnych miejsc straceń; muzeologia; popularyzacja dziedzictwa archeologicznego.

Teorie i metody: Biografie rzeczy; archaeology of identity; archaeology of personhood; archeologia ciała; historical reenactment/odtwórstwo historyczne; archeologia eksperymentalna; sztuka i archeologia; artystyczne rekonstrukcje w archeologii; etyka w archeologii.

AKTUALNIE REALIZOWANE PROJEKTY BADAWCZE:

2014-2017:Zła śmierć we wczesnym średniowieczu. Pochówki atypowe z ziem polskich w perspektywie porównawczej. Grant NCN: Sonata 5.

OTRZYMANE GRANTY I STYPENDIA:

2015: Stypendium START 2015 Fundacji na rzecz Nauki Polskiej dla najzdolniejszych młodych naukowców.

2014: Grant podoktorski Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD – Deutscher Akademischer Austauschdienst, Niemcy). Celem grantu realizowanego na Uniwersytecie w Bonn było rozbudowywanie internetowej bazy danych w ramach międzynarodowego projektu: „Pre-Christian Religions of the North”.

2013: Grant NCN: Sonata 5 na realizację projektu „Zła śmierć we wczesnym średniowieczu. Pochówki atypowe z ziem polskich w perspektywie porównawczej”. Projekt zakończy się w 2017 roku wydaniem anglojęzycznej monografii. Jego rezultatem będzie również cykl artykułów wydanych w uznanych czasopismach w Polsce i za granicą.

2013: Grant Viking Society for Northern Research na realizację projektu „Viking Age Amulets in Poland”. Celem projektu było opracowanie i interpretacja pełnego korpusu wczesnośredniowiecznych amuletów skandynawskichznalezionych na ziemiach polskich. Jego rezultatem jest cykl artykułów oraz monografia „Scandinavian Amulets in Viking Age Poland”.

2013: Grant AHRC (Arts and Humanities Research Council, Wielka Brytania) na współrealizację projektu “Languages, Myths and Finds:Translating Norse and Viking Cultures for the 21st Century”. W ramach grantu dr Gardeła był kierownikiem pod-projektu na Wyspie Man, którego celem byłopropagowanie dziedzictwa wikingów w tym rejonie. Rezulatem projektu jest książka „Viking Myths and Rituals on the Isle of Man” (red.LeszekGardeła i CarolyneLarrington).

2012: Wenner-Gren Foundation Grant (wyjazdna konferencję EAA w Helsinkach).

2011: Wenner-Gren Foundation Grant (wyjazdna konferencję EAA w Oslo).

2008-2011: Graduate School of Physical Sciences Postgraduate Awards, University of Aberdeen, Aberdeen, Scotland. 3-letni grant doktorski w Department of Archaeology University of Aberdeen.

2007-2008: Stypendium Socrates-Erasmus na 8-miesięczny pobyt na Universitetet Oslo, Norwegia.

2006: Grant Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wyjazd badawczy do Sztokholmu.

NAGRODY:

2009: 2 miejsce za referat wygłoszony na 4 Ogólnopolskiej Konferencji Studentów Antropologii w Krakowie

2008: 1 miejsce za referat wygłoszony na 3 Ogólnopolskiej Konferencji Studentów Antropologii w Krakowie.

2007: 1 miejsce za referat wygłoszony na 2 Ogólnopolskiej Konferencji Studentów Antropologii w Krakowie

CZŁONKOSTWO W STOWARZYSZENIACH NAUKOWYCH:

Od 2013: Członek Det Kongelige Nordiske Oldskriftselskab (Dania)

Od 2012: Członek Society for American Archaeology (USA)

Od 2012: Członek Sutton Hoo Society (Anglia)

Od 2012: Honorary Research Fellow w Snorrastofa: Medieval and Cultural Centre (Reykholt, Islandia)

Od 2011: Członek Stowarzyszenia Polsko-Szwedzkiego Tillsammans (Polska)

Od 2010: Członek Stowarzyszenia Ochrony i Badań Zabytków Prawa (Polska)

Od 2009: Członek Retrospective Methods Network (Finlandia).

Od 2008: Członek Viking Society for Northern Research (Anglia)

Od 2008: Członek Society for Medieval Archaeology (Anglia)

Od 2006: Członek European Association of Archaeologists (Europa)

WYBRANE PUBLIKACJE:

Monografie:

Gardeła L. (2014): Scandinavian Amulets in Viking Age Poland, Collectio Archaeologica Ressoviensis Vol. 33, Rzeszów: Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego/Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Redakcje książek:

Gardeła L., Kajkowski K. (red.) (2015): Mirosław Kuźma. Sztuka i archeologia, Bytów: Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie.

Gardeła L., Larrington C. (red.) (2014): Viking Myths and Rituals on the Isle of Man, Languages, Myths and Finds Vol. 1, Nottingham: Centre for the Study of the Viking Age University of Nottingham.

Gardeła L., Kajkowski K., Szczepanik P. (red.) (2014): Abstract Book. Bones, Limbs and Exhumations in Past Societies/Książka Abstraktów. Kończyny, kości i ekshumacje w dawnych kulturach, Bytów: Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie.

Gardeła L., Kajkowski K. (red.) (2013): The Head Motif in Past Societies in a Comparative Perspective/Motyw głowy w dawnych kulturach w perspektywie porównawczej, International Interdisciplinary Meetings Motifs Through the Ages/Międzynarodowe Spotkania Interdyscyplinarne Motywy Przez Wieki vol. 1, Bytów: Muzeum Zachodnio-Kaszubskie w Bytowie.

Gardeła L., Kajkowski K. (red.) (2012)Abstract Book. The Head Motif in a Comparative Perspective/Książka abstraktów. Motyw głowy w perspektywie porównawczej, Bytów: Muzeum Zachodnio-Kaszubskie w Bytowie.

Gardeła L., Ciesielski L. (red.) (2010): In the Margin. Among the Omitted Topics / Na marginesie. W kręgu tematów pomijanych, Poznań: Koło Naukowe Studentów Archeologii, Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Artykuły w czasopismach:

Gardeła L., Kajkowski (2014): Groby podwójne w Polsce wczesnośredniowiecznej. Próbarewaluacji, Acta Archaeologica Lodziensia 60, s. 103-120.

Gardeła L. (2013): Warrior-women in Viking Age Scandinavia? A Preliminary Archaeological Study, Analecta Archaeologica Ressoviensia 8, s. 273-339.

Gardeła L. (2013): Ludicity among the Slavs. Games and Pastimes in Early Medieval Poland, Ludica. Annali di storia e civiltà del gioco 17/18, s. 15-28.

Gardeła L., Kajkowski (2013): Vampires, Criminals or Slaves? Rethinking ‘Deviant Burials’ in Early Medieval Poland, World Archaeology 45(4), s. 780-796.

Gardeła L., Duma P. (2013): Untimely Death. Atypical Burials of Children in Early and Late Medieval Poland, World Archaeology 45(2), s. 314-332.

Gardeła L. (2012): What the Vikings did for Fun? Sports and Pastimes in Medieval Northern Europe, World Archaeology 44(2), s. 234-247.

Gardeła L. (2011) Gryź ziemię! Pochówki na brzuchu we wczesnośredniowiecznej Polsce w perspektywie porównawczej, Pomniki Dawnego Prawa 16, s. 38-59.

Gardeła L. (2011): Buried with Honour and Stoned to Death? The Ambivalence of Viking Age Magic in the Light of Archaeology, AnalectaArchaeologicaRessoviensia4, s. 339-375.

Gardeła L. (2008): Into Viking Minds: Reinterpreting the Staffs of Sorcery and Unraveling Seiðr, Viking and Medieval Scandinavia 4, s. 45-84.

Rozdziały w monografiach:

Gardeła L. (2015): Migranci i ich wierzenia. Amulety skandynawskie na ziemiach polskich, [w:] M. Franz, K. Kościelniak, Z. Pilarczyk (red.), Migracje. Podróże w dziejach. Starożytność i średniowiecze. Monografia oparta na materiałach z VII Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego. Wolin 26-28 lipca 2014, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 101-120.

Gardeła L. (2015):Vikings in Poland. A Critical Overview, [w:] M.H. Eriksen, U. Pedersen, B. Rundberget, I. Axelsen, H. Berg (red.), Viking Worlds: Things, Spaces and Movement, Oxford: Oxbow Books, s. 213-234.

Gardeła L. (2013): Dead or Alive? “Chamber Graves” and their Inhabitants in the Old Norse Literature and Viking Age Archaeology, [w:] B. Stanisławski, S. Moździoch, P. Wiszewski (red.), Scandinavian Culture in Medieval Poland, Wrocław: Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences, s. 373-394.

Gardeła L. (2013): The Dangerous Dead? Rethinking Viking-Age Deviant Burials, [w:] R. Simek, L. Słupecki (red.), Conversions: Looking for Ideological Change in the Early Middle Ages, Studia Mediaevalia Septentrionalia 23, Wien: Fassbaender, s. 96-136.

Gardeła L. (2013): The Headless Norsemen. Decapitation in Viking Age Scandinavia, [w:] L. Gardeła, K. Kajkowski (red.), The Head Motif in Past Societies in a Comparative Perspective, International Interdisciplinary Meetings Motifs Through the Ages vol. 1, Bytów: Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie, s. 88-155.

Gardeła L. (2012): Pies w świecie wikingów, [w:] T. Borkowski (red.), Człowiek spotyka psa. Katalog wystawy, Wrocław: Muzeum Archeologiczne we Wrocławiu, s. 11-22.

Gardeła L., Ciesielski Ł. (2012): Włócznie śmierci. Włócznie w obrzędowości pogrzebowej w epoce żelaza, [w:] M. Franz, Z. Pilarczyk (red.), Barbarzyńcy u bram. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Monografia oparta o materiały z VI Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego. Wolin 05-07 sierpnia 2011,Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 30-59.

Gardeła L. (2012):Pochówki i groby atypowe w epoce wikingów. Dawne problemy i nowe pytania, [w:] J.Wrzesiński, W. Dzieduszycki (red.), Obcy. Funeralia Lednickie – spotkanie 14, Poznań: Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, s. 379-401.

Gardeła L. (2010):Wszyscy należycie do Óðinn’a! Symbolika włóczni w epoce wikingów, [w:] M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk (red.), Mare Integrans. Studia nad dziejami ludów Morza Bałtyckiego. Religia ludów Morza Bałtyckiego. Stosunki polsko-duńskie w dziejach, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 77-101.

Gardeła L. (2009): The Good, the Bad and the Undead. New Thoughts on the Ambivalence of Old Norse Sorcery, [w:] A. Ney, H. Williams, and F.C. Ljungqvist (red.),  Á austrvega. Saga and East Scandinavia. Preprint Papers of The 14th International Saga Conference Uppsala, 9th – 15th August 2009. Volume 1, Gävle: Gävle University Press 2009, s. 285-294.

Gardeła L.(2009): Tkając myśli. Czynności domowe i ich metafory w epoce wikingów, [w:] M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk (red.), IV Międzynarodowa Sesja Naukowa Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego. Gospodarka Ludów Morza Bałtyckiego, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 48-100.

Gardeła L. (2009): A Biography of the Seiðr-Staffs. Towards an Archaeology of Emotions, [w:] L.P. Slupecki, J. Morawiec (red.), Between Paganism and Christianity in the North, Rzeszów: Rzeszów University, s. 190-219.

INNE:

Pełna lista publikacji 2005 – 2015

Czynny udział w konferencjach i wykłady gościnne 2005 – 2015

Laureat stypendium Fundacji Na Rzecz Nauki Polskiej START 2015