Dr Leszek Gardeła

Dr Leszek Gardeła

DANE KONTAKTOWE:

Instytut Arche­ologii Uni­wer­sytet Rzeszowski

Ul. Moniuszki 10, 35–015 Rzeszów

Zakład Arche­ologii Średniowiecza

Numer pokoju: 10

Dyżur: środa, czwartek (I i II tydzień)

Telefon: 17 872 15 87

E-mail: leszekgardela@archeologia.rzeszow.pl

Strona www :http://rzeszow.academia.edu/LeszekGardela

ŻYCIORYS NAUKOWY:

Leszek Gar­deła (ur. 26.08.1984) ukoń­czył studia magi­ster­skie w dzie­dzinie arche­ologii w Insty­tucie Pra­hi­storii Uni­wer­sy­tetu im. Adama Mic­kie­wicza w Poznaniu (2003–2008). W 2007–2008 roku był sty­pen­dystą pro­gramu Era­smus na Uni­wer­sy­tecie w Oslo w Nor­wegii (Centre for Viking and Medieval Stu­dies), gdzie stu­diował arche­ologię, runo­logię i filo­logię nor­dycką. W 2008 roku roz­po­czął studia dok­to­ranckie w Depar­ta­mencie Arche­ologii na Uni­wer­sy­tecie w Aber­deen w Szkocji pod kie­run­kiem Prof. dra Neila Price’a oraz dra Petera Jor­dana. Pracę dok­torską pt. „Entan­gled Worlds. Archa­eolo­gies of Ambi­va­lence in the Viking Age” obronił w maju2012 roku (recen­zenci: Prof. dr Andrew Rey­nolds oraz Prof. dr Stefan Brink).

W latach 2013–2014 dr Gar­deła był jednym z kie­row­ników inter­dy­scy­pli­nar­nego pro­jektu „Lan­gu­ages, Myths and Finds: Trans­la­ting Norse and Viking Cul­tures for the 21st Cen­tury” finan­so­wa­nego przez AHRC (Arts and Huma­ni­ties Rese­arch Council, Wielka Bry­tania). Pro­jekt ten reali­zo­wany był w ścisłej współ­pracy z bada­czami z Uni­ver­sity of Not­tin­gham, Oxford Uni­ver­sity, Cam­bridge Uni­ver­sity i towa­rzy­szył wystawie „Vikings: Life and Legend” w Bri­tish Museum. W ramach tego pro­jektu dr Leszek Gar­deła badał i pro­pa­gował dzie­dzictwo wikingów na Wyspie Man (Morze Irlandzkie). Jego rezul­ta­tem­jest wydanie cyklu pięciu publi­kacji popularno-naukowych doty­czą­cych kul­tury wikingów w Wiel­kiej Bry­tanii i Irlandii (www.languagesmythsfinds.ac.uk).

W 2014 roku dr Leszek Gar­deła reali­zował grant podok­torski finan­so­wany przez Nie­miecką Cen­tralę Wymiany Aka­de­mic­kiej (DAAD – Deut­scher Aka­de­mi­scher Austau­sch­dienst) i przez 4 mie­siące pra­cował na Uni­wer­sy­tecie w Bonn, gdzie two­rzył inter­ne­tową bazę danych zawie­ra­jącą zabytki zwią­zane z wie­rze­niami pogań­skich Skan­dy­nawów. Baza ta funk­cjo­nuje w ramach mię­dzy­na­ro­do­wego pro­jektu „Pre-Christian Reli­gions of the North”, w który zaan­ga­żo­wani są wio­dący badacze epoki wikingów z całej Europy, Australii i USA.

Dr Leszek Gar­deła jest obecnie adiunktem w Insty­tucie Arche­ologii Uni­wer­sy­tetu Rze­szow­skiego, gdzie reali­zuje pro­jekt finan­so­wany przez Naro­dowe Cen­trum Nauki pt. „Zła śmierć we wcze­snym średnio­wieczu. Pochówki aty­powe z ziem pol­skich w per­spek­tywie porów­naw­czej”. Ponadto pełni on także hono­rową funkcję Rese­arch Fellow w Snor­ra­stofa: Medieval and Cul­tural Centre w Rey­kholt na Islandii.

Dr Leszek Gar­deła jest autorem ponad sześć­dzie­sięciu arty­kułów nauko­wych wyda­nych w Polsce i za gra­nicą (m.in. w Anglii, Austrii, Danii, Fin­landii, Islandii, Nor­wegii, Szwecji oraz USA), autorem mono­grafii „Scan­di­na­vian Amu­lets in Viking Age Poland” oraz współ­re­dak­torem sze­ściu książek, a także współ­twórcą audio­booka „Jóm­svi­kinga saga”. Uczest­ni­czył w licz­nych kon­fe­ren­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych i wie­lo­krotnie wygła­szał wykłady gościnne w Niem­czech, Nor­wegii, Polsce oraz Wiel­kiej Bry­tanii. Od 2011 roku jest współ­or­ga­ni­za­torem „Mię­dzy­na­ro­do­wych Spo­tkań Inter­dy­scy­pli­nar­nych – Motywy Przez Wieki” w Muzeum Zachod­nio­ka­szub­skim w Bytowie i redak­torem serii wydaw­ni­czych „Motywy Przez Wieki” oraz „Lan­gu­ages Myths and Finds”. Członek licz­nych sto­wa­rzy­szeń arche­olo­gicz­nych i antro­po­lo­gicz­nych (m.in. w Anglii, Danii, Nor­wegii, Polsce i USA).

W uznaniu za jego dotych­cza­sową dzia­łal­ność i aktyw­ność badawczą, w 2015 roku Fun­dacja na rzecz Nauki Pol­skiej przy­znała dr Lesz­kowi Gar­deła sty­pen­dium Start dla naj­zdol­niej­szych mło­dych naukowców.

ZAINTERESOWANIA BADAWCZE:

Główne zain­te­re­so­wania naukowe dra Gar­deły dotyczą okresu wcze­snego średnio­wiecza w Europie Pół­nocnej i Środ­kowej. W swoich bada­niach szcze­gólną uwagę poświęca tema­tyce daw­nych wie­rzeń, magii, sym­bo­liki oraz róż­no­rodnym prak­tykom fune­ralnym w świecie wikingów i Sło­wian. Obecnie pra­cuje on rów­nież nad cyklem arty­kułów poświę­co­nych obec­ności Skan­dy­nawów we wcze­sno­śre­dnio­wiecznej Polsce, sku­piając się szcze­gólnie na kwe­stiach zwią­za­nych z prak­ty­kami pogrze­bo­wymi, sym­bo­liką i recepcją wikingów w pol­skiej nauce, sztuce oraz kul­turze popularnej.

SPECJALIZACJE:

Kul­tury i regiony: Wikin­gowie i epoka wikingów; Sło­wianie we wcze­snym średnio­wieczu na zie­miach pol­skich; Anglo­sasi; pra­hi­storia Polski i Europy Pół­nocnej i Środkowej.

Tematy: Arche­ologia i antro­po­logia religii, wie­rzeń i rytu­ałów; arche­ologia men­tal­ności; arche­ologia sza­ma­nizmu; sym­bo­lika pra­dzie­jowa; arche­ologia śmierci; arche­ologia pochówków aty­po­wych; arche­ologia wojny; arche­ologia ciała i cie­le­sności; arche­ologia prawa i daw­nych miejsc straceń; muze­ologia; popu­la­ry­zacja dzie­dzictwa archeologicznego.

Teorie i metody: Bio­grafie rzeczy; archa­eology of iden­tity; archa­eology of per­son­hood; arche­ologia ciała; histo­rical reenactment/odtwórstwo histo­ryczne; arche­ologia eks­pe­ry­men­talna; sztuka i arche­ologia; arty­styczne rekon­strukcje w arche­ologii; etyka w archeologii.

AKTUALNIE REALIZOWANE PROJEKTY BADAWCZE:

2014–2017:Zła śmierć we wcze­snym średnio­wieczu. Pochówki aty­powe z ziem pol­skich w per­spek­tywie porów­naw­czej. Grant NCN: Sonata 5.

OTRZYMANE GRANTY I STYPENDIA:

2015: Sty­pen­dium START 2015 Fun­dacji na rzecz Nauki Pol­skiej dla naj­zdol­niej­szych mło­dych naukowców.

2014: Grant podok­torski Nie­miec­kiej Cen­trali Wymiany Aka­de­mic­kiej (DAAD – Deut­scher Aka­de­mi­scher Austau­sch­dienst, Niemcy). Celem grantu reali­zo­wa­nego na Uni­wer­sy­tecie w Bonn było roz­bu­do­wy­wanie inter­ne­towej bazy danych w ramach mię­dzy­na­ro­do­wego pro­jektu: „Pre-Christian Reli­gions of the North”.

2013: Grant NCN: Sonata 5 na reali­zację pro­jektu „Zła śmierć we wcze­snym średnio­wieczu. Pochówki aty­powe z ziem pol­skich w per­spek­tywie porów­naw­czej”. Pro­jekt zakończy się w 2017 roku wyda­niem anglo­ję­zycznej mono­grafii. Jego rezul­tatem będzie rów­nież cykl arty­kułów wyda­nych w uzna­nych cza­so­pi­smach w Polsce i za granicą.

2013: Grant Viking Society for Nor­thern Rese­arch na reali­zację pro­jektu „Viking Age Amu­lets in Poland”. Celem pro­jektu było opra­co­wanie i inter­pre­tacja peł­nego kor­pusu wcze­sno­śre­dnio­wiecz­nych amu­letów skan­dy­naw­skich­zna­le­zio­nych na zie­miach pol­skich. Jego rezul­tatem jest cykl arty­kułów oraz mono­grafia „Scan­di­na­vian Amu­lets in Viking Age Poland”.

2013: Grant AHRC (Arts and Huma­ni­ties Rese­arch Council, Wielka Bry­tania) na współ­re­ali­zację pro­jektu “Lan­gu­ages, Myths and Finds:Translating Norse and Viking Cul­tures for the 21st Cen­tury”. W ramach grantu dr Gar­deła był kie­row­ni­kiem pod-projektu na Wyspie Man, któ­rego celem było­pro­pa­go­wanie dzie­dzictwa wikingów w tym rejonie. Rezu­latem pro­jektu jest książka „Viking Myths and Rituals on the Isle of Man” (red.LeszekGardeła i CarolyneLarrington).

2012: Wenner-Gren Foun­da­tion Grant (wyjazdna kon­fe­rencję EAA w Helsinkach).

2011: Wenner-Gren Foun­da­tion Grant (wyjazdna kon­fe­rencję EAA w Oslo).

2008–2011: Gra­duate School of Phy­sical Sciences Post­gra­duate Awards, Uni­ver­sity of Aber­deen, Aber­deen, Sco­tland. 3-letni grant dok­torski w Depart­ment of Archa­eology Uni­ver­sity of Aberdeen.

2007–2008: Sty­pen­dium Socrates-Erasmus na 8-miesięczny pobyt na Uni­ver­si­tetet Oslo, Norwegia.

2006: Grant Insty­tutu Pra­hi­storii Uni­wer­sy­tetu im. Adama Mic­kie­wicza w Poznaniu na wyjazd badawczy do Sztokholmu.

NAGRODY:

2009: 2 miejsce za referat wygło­szony na 4 Ogól­no­pol­skiej Kon­fe­rencji Stu­dentów Antro­po­logii w Krakowie

2008: 1 miejsce za referat wygło­szony na 3 Ogól­no­pol­skiej Kon­fe­rencji Stu­dentów Antro­po­logii w Krakowie.

2007: 1 miejsce za referat wygło­szony na 2 Ogól­no­pol­skiej Kon­fe­rencji Stu­dentów Antro­po­logii w Krakowie

CZŁONKOSTWO W STOWARZYSZENIACH NAUKOWYCH:

Od 2013: Członek Det Kon­ge­lige Nor­diske Old­skri­ft­sel­skab (Dania)

Od 2012: Członek Society for Ame­rican Archa­eology (USA)

Od 2012: Członek Sutton Hoo Society (Anglia)

Od 2012: Hono­rary Rese­arch Fellow w Snor­ra­stofa: Medieval and Cul­tural Centre (Rey­kholt, Islandia)

Od 2011: Członek Sto­wa­rzy­szenia Polsko-Szwedzkiego Til­l­sam­mans (Polska)

Od 2010: Członek Sto­wa­rzy­szenia Ochrony i Badań Zabytków Prawa (Polska)

Od 2009: Członek Retro­spec­tive Methods Network (Finlandia).

Od 2008: Członek Viking Society for Nor­thern Rese­arch (Anglia)

Od 2008: Członek Society for Medieval Archa­eology (Anglia)

Od 2006: Członek Euro­pean Asso­cia­tion of Archa­eolo­gists (Europa)

WYBRANE PUBLIKACJE:

Mono­grafie:

Gar­deła L. (2014): Scan­di­na­vian Amu­lets in Viking Age Poland, Col­lectio Archa­eolo­gica Res­so­viensis Vol. 33, Rze­szów: Fun­dacja Rze­szow­skiego Ośrodka Archeologicznego/Instytut Arche­ologii Uni­wer­sy­tetu Rzeszowskiego.

Redakcje książek:

Gar­deła L., Kaj­kowski K. (red.) (2015): Miro­sław Kuźma. Sztuka i arche­ologia, Bytów: Muzeum Zachod­nio­ka­szub­skie w Bytowie.

Gar­deła L., Lar­rington C. (red.) (2014): Viking Myths and Rituals on the Isle of Man, Lan­gu­ages, Myths and Finds Vol. 1, Not­tin­gham: Centre for the Study of the Viking Age Uni­ver­sity of Nottingham.

Gar­deła L., Kaj­kowski K., Szcze­panik P. (red.) (2014): Abs­tract Book. Bones, Limbs and Exhu­ma­tions in Past Societies/Książka Abs­traktów. Koń­czyny, kości i eks­hu­macje w daw­nych kul­tu­rach, Bytów: Muzeum Zachod­nio­ka­szub­skie w Bytowie.

Gar­deła L., Kaj­kowski K. (red.) (2013): The Head Motif in Past Socie­ties in a Com­pa­ra­tive Perspective/Motyw głowy w daw­nych kul­tu­rach w per­spek­tywie porów­naw­czej, Inter­na­tional Inter­di­sci­pli­nary Meetings Motifs Through the Ages/Międzynarodowe Spo­tkania Inter­dy­scy­pli­narne Motywy Przez Wieki vol. 1, Bytów: Muzeum Zachodnio-Kaszubskie w Bytowie.

Gar­deła L., Kaj­kowski K. (red.) (2012)Abs­tract Book. The Head Motif in a Com­pa­ra­tive Perspective/Książka abs­traktów. Motyw głowy w per­spek­tywie porów­naw­czej, Bytów: Muzeum Zachodnio-Kaszubskie w Bytowie.

Gar­deła L., Cie­sielski L. (red.) (2010): In the Margin. Among the Omitted Topics / Na mar­gi­nesie. W kręgu tematów pomi­ja­nych, Poznań: Koło Naukowe Stu­dentów Arche­ologii, Instytut Pra­hi­storii Uni­wer­sy­tetu im. Adama Mickiewicza.

Arty­kuły w czasopismach:

Gar­deła L., Kaj­kowski (2014): Groby podwójne w Polsce wcze­sno­śre­dnio­wiecznej. Pró­ba­re­wa­lu­acji, Acta Archa­eolo­gica Lodziensia 60, s. 103–120.

Gar­deła L. (2013): Warrior-women in Viking Age Scan­di­navia? A Pre­li­mi­nary Archa­eolo­gical Study, Ana­lecta Archa­eolo­gica Res­so­viensia 8, s. 273–339.

Gar­deła L. (2013): Ludi­city among the Slavs. Games and Pastimes in Early Medieval Poland, Ludica. Annali di storia e civiltà del gioco 17/18, s. 15–28.

Gar­deła L., Kaj­kowski (2013): Vam­pires, Cri­mi­nals or Slaves? Rethin­king ‘Deviant Burials’ in Early Medieval Poland, World Archa­eology 45(4), s. 780–796.

Gar­deła L., Duma P. (2013): Unti­mely Death. Aty­pical Burials of Chil­dren in Early and Late Medieval Poland, World Archa­eology 45(2), s. 314–332.

Gar­deła L. (2012): What the Vikings did for Fun? Sports and Pastimes in Medieval Nor­thern Europe, World Archa­eology 44(2), s. 234–247.

Gar­deła L. (2011) Gryź ziemię! Pochówki na brzuchu we wcze­sno­śre­dnio­wiecznej Polsce w per­spek­tywie porów­naw­czej, Pomniki Daw­nego Prawa 16, s. 38–59.

Gar­deła L. (2011): Buried with Honour and Stoned to Death? The Ambi­va­lence of Viking Age Magic in the Light of Archa­eology, Ana­lec­ta­Ar­cha­eolo­gi­ca­Res­so­viensia4, s. 339–375.

Gar­deła L. (2008): Into Viking Minds: Rein­ter­pre­ting the Staffs of Sor­cery and Unra­ve­ling Seiðr, Viking and Medieval Scan­di­navia 4, s. 45–84.

Roz­działy w monografiach:

Gar­deła L. (2015): Migranci i ich wie­rzenia. Amu­lety skan­dy­naw­skie na zie­miach pol­skich, [w:] M. Franz, K. Kościel­niak, Z. Pilar­czyk (red.), Migracje. Podróże w dzie­jach. Sta­ro­żyt­ność i średnio­wiecze. Mono­grafia oparta na mate­ria­łach z VII Mię­dzy­na­ro­dowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bał­tyc­kiego. Wolin 26–28 lipca 2014, Toruń: Wydaw­nictwo Adam Mar­szałek, s. 101–120.

Gar­deła L. (2015):Vikings in Poland. A Cri­tical Ove­rview, [w:] M.H. Eriksen, U. Pedersen, B. Rund­berget, I. Axelsen, H. Berg (red.), Viking Worlds: Things, Spaces and Move­ment, Oxford: Oxbow Books, s. 213–234.

Gar­deła L. (2013): Dead or Alive? “Chamber Graves” and their Inha­bi­tants in the Old Norse Lite­ra­ture and Viking Age Archa­eology, [w:] B. Sta­ni­sławski, S. Moź­dzioch, P. Wiszewski (red.), Scan­di­na­vian Cul­ture in Medieval Poland, Wro­cław: Insti­tute of Archa­eology and Eth­no­logy Polish Aca­demy of Sciences, s. 373–394.

Gar­deła L. (2013): The Dan­ge­rous Dead? Rethin­king Viking-Age Deviant Burials, [w:] R. Simek, L. Słu­pecki (red.), Conver­sions: Looking for Ide­olo­gical Change in the Early Middle Ages, Studia Media­evalia Sep­ten­trio­nalia 23, Wien: Fass­ba­ender, s. 96–136.

Gar­deła L. (2013): The Headless Nor­semen. Deca­pi­ta­tion in Viking Age Scan­di­navia, [w:] L. Gar­deła, K. Kaj­kowski (red.), The Head Motif in Past Socie­ties in a Com­pa­ra­tive Per­spec­tive, Inter­na­tional Inter­di­sci­pli­nary Meetings Motifs Through the Ages vol. 1, Bytów: Muzeum Zachod­nio­ka­szub­skie w Bytowie, s. 88–155.

Gar­deła L. (2012): Pies w świecie wikingów, [w:] T. Bor­kowski (red.), Czło­wiek spo­tyka psa. Katalog wystawy, Wro­cław: Muzeum Arche­olo­giczne we Wro­cławiu, s. 11–22.

Gar­deła L., Cie­sielski Ł. (2012): Włócznie śmierci. Włócznie w obrzę­do­wości pogrze­bowej w epoce żelaza, [w:] M. Franz, Z. Pilar­czyk (red.), Bar­ba­rzyńcy u bram. Mare Inte­grans. Studia nad dzie­jami wybrzeży Morza Bał­tyc­kiego. Mono­grafia oparta o mate­riały z VI Mię­dzy­na­ro­dowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bał­tyc­kiego. Wolin 05–07 sierpnia 2011,Toruń: Wydaw­nictwo Adam Mar­szałek, s. 30–59.

Gar­deła L. (2012):Pochówki i groby aty­powe w epoce wikingów. Dawne pro­blemy i nowe pytania, [w:] J.Wrzesiński, W. Dzie­du­szycki (red.), Obcy. Fune­ralia Led­nickie — spo­tkanie 14, Poznań: Sto­wa­rzy­szenie Naukowe Arche­ologów Pol­skich, s. 379–401.

Gar­deła L. (2010):Wszyscy nale­życie do Óðinn'a! Sym­bo­lika włóczni w epoce wikingów, [w:] M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilar­czyk (red.), Mare Inte­grans. Studia nad dzie­jami ludów Morza Bał­tyc­kiego. Religia ludów Morza Bał­tyc­kiego. Sto­sunki polsko-duńskie w dzie­jach, Toruń: Wydaw­nictwo Adam Mar­szałek, s. 77–101.

Gar­deła L. (2009): The Good, the Bad and the Undead. New Tho­ughts on the Ambi­va­lence of Old Norse Sor­cery, [w:] A. Ney, H. Wil­liams, and F.C. Ljun­gqvist (red.),  Á austrvega. Saga and East Scan­di­navia. Pre­print Papers of The 14th Inter­na­tional Saga Con­fe­rence Uppsala, 9th – 15th August 2009. Volume 1, Gävle: Gävle Uni­ver­sity Press 2009, s. 285–294.

Gar­deła L.(2009): Tkając myśli. Czyn­ności domowe i ich meta­fory w epoce wikingów, [w:] M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilar­czyk (red.), IV Mię­dzy­na­ro­dowa Sesja Naukowa Dziejów Ludów Morza Bał­tyc­kiego. Gospo­darka Ludów Morza Bał­tyc­kiego, Toruń: Wydaw­nictwo Adam Mar­szałek, s. 48–100.

Gar­deła L. (2009): A Bio­graphy of the Seiðr-Staffs. Towards an Archa­eology of Emo­tions, [w:] L.P. Slu­pecki, J. Mora­wiec (red.), Between Paga­nism and Chri­stia­nity in the North, Rze­szów: Rze­szów University, s. 190–219.

INNE:

Pełna lista publi­kacji 2005 — 2015

Czynny udział w kon­fe­ren­cjach i wykłady gościnne 2005 — 2015

Lau­reat sty­pen­dium Fun­dacji Na Rzecz Nauki Pol­skiej START 2015