Doktoranci z archeologii UR otrzymali elitarne granty badawcze

Dwóch doktorantów z Instytutu Archeologii UR – Kamil Karski i Wojciech Rajpold otrzymało dofinansowanie swoich projektów badawczych z ministerialnego programu PRELUDIUM. To wielkie osiągnięcie naukowe młodych badaczy. Jak mówi Rektor UR –  cieszy nas ogromnie, że badania przeszłości zostały docenione, a odkrywanie tajemnic nadal rozbudza wyobraźnię ludzi.



Kamil Karski o swoim projekcie (promotor dr. hab prof UR Małgorzata Rybicka)

Mój projekt badawczy będzie się skupiał na określeniu chronologii (dokładnego czasu funkcjonowania) grupy Brynzeni kultury trypolskiej.

Tytuł projektu:

Funkcjonowanie osadnictwa trypolskiego w północnej Mołdawii pomiędzy 3450/3300-3000/2900 cal. BC. Próba rekonstrukcji dynamiki czasowej kontaktów kulturowych.

Wysokość dofinansowania – 138 840 PLN.

Kultura trypolska rozwijała się pomiędzy piątym i trzecim tysiącleciem przed Chrystusem na obszarze obejmującym tereny od ujścia Dunaju aż do środkowoukraińskich lasów. Uwaga większości badaczy skupia się na analizie tej jednostki kulturowej przez pryzmat jej zaawansowanej, rolniczej gospodarki wytwórczej, kultury materialnej (m. in. atrakcyjnej wizualnie, malowanej ceramiki, licznej plastyki figuralnej, wyspecjalizowanych narzędzi krzemiennych). Proponowany projekt badawczy ma na celu wszechstronną analizę czynników, które doprowadziły do powstania i regulowały funkcjonowanie osad kultury trypolskiej w północnej Mołdawii.

Dzięki zastosowaniu nowatorskiego podejścia teoretycznego i metodycznego, a także wszechstronnej analizy danych archiwalnych i nowych, pozyskanych na drodze badań archeologicznych możliwe będzie uzyskanie odpowiedzi na pytania dotyczące w jaki sposób należy interpretować powstanie oraz relacje pomiędzy osadami trypolskimi, np. czy łączył je handel, wymiana, czy inny model dystrybucji poszczególnych dóbr, w jaki sposób uzależnione ich istnienie wobec środowiska naturalne? Czy same osady składały się wyłącznie z prostych domostw, czy może istniały inne budynki, które wykorzystywano jako miejsca podtrzymywania relacji społecznych?

Problem ustalenia chronologii tych zjawisk wydaje się dodatkowo bardzo istotny, ze względu na fakt, że społeczności trypolskie wchodziły w kontakt z innymi społecznościami (m. in. pucharowymi i badański, reprezentującymi zupełnieinny model wytwórczości kultury materialnej), czyli tego, czego pozostałości bada archeolog.

W dalszych konkluzjach pozwoli to na wpisanie tego fenomenu w szerszy kontekst zmian kulturowych, jakie miały miejsce w europejskiej epoce miedzi.

Czym jest sam program PRELUDIUM?

Program Preludium to konkurs ogłaszany dwa razy do roku przez Narodowe Centrum Nauki, którego adresatami są osoby, które w trakcie obecnej pracy nie uzyskały jeszcze tytułu doktora. Projekty badawcze które realizuje się w ramach takiego dofinansowania z reguły dotyczą rozpraw doktorskich. Pozyskanie funduszy z NCN pozwala na pokrycie kosztów badań, które mogą być realizowane w okresie między 1 rokiem a 3 latami. Projekty Preludium zawsze są objęte patronatem samodzielnego pracowania naukowego, którym najczęściej jest opiekun naukowy lub promotor pracy doktorskiej. Wnioski są oceniane dwuetapowo, najpierw przez ekspertów NCN (wersja skrócona), a następnie przez recenzentów. Pozyskanie dofinansowania umożliwia realizację zadania badawczego w danej jednostce badawczej/akademickiej, w tym wypadku wraz z Kolegą oboje będziemy realizować swoje projekty na Wydziale Socjologiczno-Historycznym, a dokładniej w Instytucie Archeologii.

 

Wojciech Rajpold o swoim projekcie (promotor prof. dr hab. Sylwester Czopek)

Wyznaczniki płci i wieku w grobach tarnobrzeskiej kultury łużyckiej w świetle analiz statystycznych

Główny celem poniższego projektu jest sprawdzenie czy przy użyciu analiz statystyczny nie można odkryć związku pomiędzy przedmiotami pochodzącymi z cmentarzysk tarnobrzeskiej kultury łużyckiej a wiekiem i płcią zmarłych.

W ramach projektu będą prowadzone analizy statystyczne przy wykorzystaniu programu STATISTICA13. Umożliwia on wykonanie wszelkich niezbędnych badań, jak analiza korespondencji, analiza skupień, analiza korelacji i analiza regresji (modelowania statystycznego). Przy ich pomocy pogrupujemy przedmioty (popielnice, misy, przystawki, metale oraz wątki zdobnicze naczyń). A następnie spróbujemy powiązać te przedmioty z wiekiem oraz płcią zmarłych przy użyciu szeregu analiz statystycznych.

Tego typu przedmioty mogłyby być dla nas wskaźnikiem płci kulturowej, której antropolodzy fizyczni siłą rzeczy nie są wstanie wskazać ograniczając się tylko do badań nad płcią biologiczną. Dla archeologa którego interesują przede wszystkim zagadnienia o charakterze kulturowych takie wyznacznik płci kulturowej byłyby niezwykle ważnym element w odkrywaniu kultury ludzi żyjących w pradziejach na naszych ziemiach.

Siłą rzeczy nie można tu uciec od zagadnień o tematyce genderowej nie można jeszcze na tym etapie wykluczyć przedmiotów silniej powiązanych np. z kobietami sporadycznie pojawiającymi się w grobach  mężczyzn. W takich przypadkach trzeba się będzie zastanowić czy jest to pomyłka antropologa czy też przejaw tzw. trzeciej płci często spotykany w wielu społecznościach (np. Hidźra- w Indiach czy Xanit- w Omanie).

Stanowiło by to także w dużym stopniu nowe podejście do zagadnień funeralnych gdzie wykorzystywanie analiz statystycznych wciąż nie jest specjalnie rozpowszechniona.

Kwota dofinansowania: 78 600 złotych