Historia

Historia Instytutu Archeologii UR

Historia Instytutu Archeologii UR

Historia Insty­tutu Arche­ologii jest krótka, bowiem powstał on w 1999 roku w Wyż­szej Szkole Peda­go­gicznej w Rze­szowie. Jego ojcami zało­ży­cie­lami byli prof. dr hab. Michał Par­czew­skiego i prof. dr hab. Jan Machnik, przed­sta­wi­ciele kra­kow­skiego środo­wiska arche­olo­gicz­nego oraz prof. dr hab. Syl­we­ster Czopek, ówczesny Dyrektor Muzeum Okrę­go­wego w Rze­szowie. Przy­świecał im bardzo jasny cel: stwo­rzyć pla­cówkę naukową, w południowo-wschodniej Polsce, która inte­gro­wa­łaby badania nad środ­ko­wo­eu­ro­pej­skim i bałkańsko-nadczarnomorskim pogra­ni­czem kul­tu­rowym oraz kształ­ciła mło­dych adeptów arche­ologii. W roku 2001 na bazie Wyż­szej Szkoły Peda­go­gicznej powstał Uni­wer­sytet w Rze­szowie. Wtedy też Instytut Arche­ologii uzy­skał upraw­nienia do pro­wa­dzenia stu­diów magi­ster­skich, a już w roku 2005 nato­miast upraw­nienia do pro­wa­dzenia stu­diów dok­to­ranc­kich. Szcze­gólnie ważnym wyda­rze­niem historii Insty­tutu Arche­ologii było otrzy­manie w 2010 przez radę Wydziału Socjologiczno-Historycznego UR upraw­nień do nada­wania stopnia dok­tora habi­li­to­wa­nego w dzie­dzinie nauk huma­ni­stycz­nych w dys­cy­plinie naukowej: arche­ologia. Od tego momentu Instytut Arche­ologii w Rze­szowie należy do pre­sti­żo­wych pla­cówek nauko­wych speł­nia­ją­cych takie kry­teria. Otrzy­manie upraw­nień do nada­wania stopnia dok­tora habi­li­to­wa­nego zbiegło się z jubi­le­uszem 80-lecia pro­fe­sora Jana Mach­nika, jed­nego z zało­ży­cieli tej insty­tucji, uro­czy­ście obcho­dzonym w Rze­szowie. Stało się ono sym­bo­licznym uko­ro­no­wa­niem pracy pro­fe­sora Jana Mach­nika na rzecz uwy­pu­klenia badań nad pro­ble­ma­tyką lessów podkarpackich. Tak prężny rozwój Insty­tutu Arche­ologii w Rze­szowie był moż­liwy dzięki kon­se­kwentnej poli­tyce kadrowej reali­zo­wanej przez pro­fe­sora dr hab. Syl­we­stra Czopka wie­lo­let­niego dyrek­tora Insty­tutu Arche­ologii UR i jego następców prof. dr hab. Sła­wo­mira Kadrowa, dr hab. Prof. UR Zbi­gniewa Pia­now­skiego i dr hab. Prof. UR Andrzeja Peli­siaka. Kadrę naukową tej pla­cówki tworzą przed­sta­wi­ciele róż­nych szkół arche­olo­gicz­nych. Pra­cują tu przed­sta­wi­ciele środo­wiska kra­kow­skiego (pro­fe­so­rowie: Michał Par­czewski, Sła­womir Kadrow, Zbi­gniew Pia­nowski, dr Marta Połto­wicz Bobak, dr Tomasz Bochnak, dr Maciej Kar­wowski i Marcin Woło­szyn), łódzkiego (pro­fe­so­rowie Andrzej Peli­siak, Mał­go­rzata Rybicka), lubel­skiego (Andrzej Roz­wałka) i Lwow­skiego (Alek­sander Sytnik) oraz Diana Ger­gowa z Warny w Buł­garii, a także rze­szow­skiej szkoły arche­olo­gicznej. Twórcą tej ostat­niej jest pro­fesor Syl­we­ster Czopek. Kadrę Insty­tutu tworzą rów­nież jego wycho­wan­kowie dr Kata­rzyna Try­bała i osoby, które otrzy­mały tu tytuł dok­tora (dr Agnieszka Reszczyńska). W krót­kiej historii tej pla­cówki wypro­mo­wano 5 dok­torów oraz w 20011 roku dr Anna Zako­ścielna z UMCS otrzy­mała sto­pień dok­tora habi­li­to­wa­nego w zakresie nauk huma­ni­stycz­nych, w spe­cjal­ności archeologia.   Badania naukowe Pra­cow­nicy Insty­tutu reali­zują szereg pro­jektów badaw­czych, któ­rych celem jest poznanie spo­sobów funk­cjo­no­wania spo­łecz­ności ludz­kich na obsza­rach les­so­wych od pale­olitu po późny okres średnio­wiecza. Obej­mują one zagad­nienia od tema­tyki skie­ro­wanej na poszu­ki­wanie korzeni cywi­li­zacji euro­pej­skiej, sto­sunki kul­tu­rowe od neo­litu po okres średnio­wiecza na obsza­rach lessów pod­kar­pac­kich i zacho­dnio­wo­łyń­skich, po zagad­nienia gospo­darcze w świetle danych pali­no­lo­gicz­nych, a także studia nad for­mami władzy i zna­cze­niem komu­ni­kacji w spo­łecz­no­ściach neo­li­tycz­nych, czy też nad cera­miką wcze­sno­ger­mańską i uzbro­je­niem cel­tyckim, oraz nad pogra­ni­czem śrdko­wo­eu­ro­pej­skiej pro­wincji kul­tu­rowej we wcze­snym średnio­wieczu i kon­tak­tami między Europą pół­nocną a światem Traków. Od czasu powstania Instytut pro­gramy badawcze skie­ro­wane są na pro­ble­ma­tykę, która łączy nauki huma­ni­styczne, bio­lo­giczne, geo­gra­ficzne i ścisłe. Pra­cow­nicy Insty­tutu współ­pra­cują ze swoimi kole­gami z wielu insty­tutów uni­wer­sy­tec­kich i muzeów w Niem­czech, Francji, Austrii, Rumunii, Chor­wacji, Buł­garii, Czech, Sło­wacji, Ukrainy. Pra­cow­nicy uczest­niczą i kie­rują bada­niami w Polsce, Francji, Rumunii, Austrii, Buł­garii, Cze­chach, i na Ukrainie.     1999 Wieża w archi­tek­turze średnio­wiecza i nowo­żyt­ności, Rze­szów, 19–20.11.1999 r. ( wspólnie z Uni­wer­sytet Miko­łaja Koper­nika w Toruniu; Uni­wer­sy­teckie Cen­trum Arche­ologii Średnio­wiecza i Nowo­żyt­ności; Muzeum Okrę­gowe w Rzeszowie 2003 Posie­dzenie naukowe Komisji Epoki Brązu i Wcze­snej Epoki Żelaza Komi­tetu Nauk Pra– i Pro­to­hi­sto­rycz­nych PAN – Rze­szów, 13.XII.2003 r. 2004 23–24.III.2004 r. – XX Kon­fe­rencja Spra­woz­dawcza „Badania arche­olo­giczne pro­wa­dzone w 2003 roku na terenie południowo-wschodniej Polski, zachod­niej Ukrainy i pół­nocnej Sło­wacji” 16. X. 2004 r. – Kon­fe­rencja naukowa „Pro­blemy moto­dyczne inter­pre­tacji dat radiowęglowych” 2005 XXI Kon­fe­rencja Spra­woz­dawcza „Badania arche­olo­giczne pro­wa­dzone w 2004 roku na terenie południowo-wschodniej Polski, zachod­niej Ukrainy i pół­nocnej Sło­wacji” – 23–24.02.2005 r. – Rze­szów Pro­blemy kul­tury wysoc­kiej – 21–22.06.2005 r. – Rze­szów The Mag­da­le­nian in Cen­tral Europe. New finds and con­cepts – 21–23.09.2005 r. – Rze­szów Kul­tura try­polska – wybrane pro­blemy – 7.10.2005 r. – Sta­lowa Wola Arche­ologia Kotliny San­do­mier­skiej – 6–7.12.2005 r. – Baranów Sandomierski 2006 23–24.03.2006 r. Kon­fe­rencja Spra­woz­dawcza –...

Czytaj więcej